تاریخ : پنج شنبه 06 تیر - فارسی | En
">
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان: موضوع سیل در گلستان، موضوعی چند وجهی است

با توجه به وقوع سیلاب در استان گلستان که از اواخر اسفند ماه آغاز شده و هنوز هم در استان شاهد آن هستیم، به سراغ دو تن از اعضای هیأت علمی دانشکده مهندسی علوم جنگل و دانشکده مهندسی آب دانشگاه رفتیم تا نظرات ایشان را در این زمینه جویا شویم.

دکتر شعبان شتایی موضوع سیل استان را موضوعی چند وجهی می‌داند که در سیل اخیر استان گلستان، عوامل مدیریتی، طبیعی، انسانی و آمایش سرزمینی در شکل‌گیری آن نقش داشتند.

وی در ادامه گفت: در بارش‌های اخیر، استان‌های ایلام، لرستان و گلستان در رتبه‌های اول تا سوم قرار گرفتند. در این میان ایستگاه‌های مینودشت(توسکاچال)، گالیکش و کلاله در استان گلستان، بیشترین میزان بارندگی استان را به خود اختصاص دادند، این موضوع تفاوت ناحیه‌های بارشی استان را نشان می‌دهد که این‌بار شهرهای شرق استان شاهد باران بیشتر بودند.

دکتر شتایی افزود: حوضه آبخیز گرگان‌رود، ۴۸ درصد سطح استان یعنی ۱۱۳۳۰ کیلومترمربع را در برمی‌گیرد.

وی اعلام کرد: براساس تحلیل‌های اولیه، نقش تخریب پوشش گیاهی در وقوع سیل اخیر، بسیار ناچیز بوده زیرا در حوضه آبخیز گرگان‌رود، بیشتر زمین‌ها، مرتعی و کشاورزی هستند.

این عضو هیأت علمی نقش عدم لایروبی مصب و مسیل رودخانه گرگان‌رود و بحث مهندسی رودخانه را به عنوان عوامل موثر در وقوع سیل اخیر دانست و افزود: البته حجم و شدت بارش‌ها در کوتاه مدت، نفوذ‌پذیری پایین خاک منطقه مورد نظر، پُر بودن سدهای استان و عدم تخلیه در زمان مناسب، لایروبی نکردن مصب رودخانه گرگان‌رود و محدود بودن خروجی آب به سمت دریا و … از دیگر عوامل موثر وقع سیل اخیر استان بود.

از نظر وی تجاوز به حریم رودخانه، عدم احاطه کامل مدیریت بحران و دستگاه‌های اجرایی در خصوص سیل، طراحی نامناسب کمربندی شهر آق‌قلا، عدم رعایت اصول آمایش سرزمینی و … نیز جزء عوامل سیل اخیر بودند.

دکتر شتایی اظهار کرد: لایروبی سدها و آماده‌سازی آن جهت کنترل ورودی و خروجی آب، طراحی مناسب دهنه پل‌ها برای جلوگیری از گرفتگی و افزایش سرعت انتقال آب، افزایش پوشش گیاهی و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی، انجام کارهای تلفیقی بیولوژیکی(جنگل‌کاری، بوته‌کاری و…)، لایروبی کامل رودخانه‌های استان از جمله راهکارهای پیشنهادی در خصوص سیل استان است.

وی تاکید کرد: تهیه و برقراری سامانه‌های سنجش از دور ماهواره‌ای یا هوایی، اجرای پروژه دیوارسازی و تثبیت رودخانه در شهرهای دارای گذر رودخانه، از دیگر راهکارهای پیشنهادی در حوزه کنترل سیلاب است.

در ادامه دکتر ذاکری‌نیا عضو هیأت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه، سیل را خارج شدن آب از بستر طبیعی رودخانه و ورود به مناطق شهری و روستایی، جاده‌ها و راه‌آهن و… دانست که غیرقابل انتظار بودن این میزان شدت و مدت بارش‌ها در این فصل از سال در استان گلستان، عدم توجه به آبخیزداری، عدم توجه به آبخیزداری، پُربودن مخازن آبی بالادست و عدم لایروبی مسیرآب، علت وقوع سیل بود.

وی گفت: پُربودن ذخیره رطوبت خاک به‌خاطر وقوع بارش‌های مناسب که ۳۰درصد از سال‌های قبل بیشتر رخ داده بود و حتی قبل از سیلاب اخیر، برخی از اراضی و مزارع آق‌قلا غرقاب شده بودند و پُربودن ظرفیت مخازن سدهای استان از دیگر علل وقوع سیل استان گلستان بود.

وی تاکید کرد: درخصوص سازه‌های کنترل سیل استان،با وجو محدودیت‌های بودجه‌ای، اقداماتی از سوی دستگاه‌های مرتبط در این زمینه انجام شد که البته کافی نیست.

دکتر ذاکری‌نیا در پایان خاطرنشان کرد: پوشش گیاهی در بروز و یا کنترل سیل در میزان بارش‌های با شدت کم تاثیرگذار است اما برای بارش‌های با شدت زیاد چندان تاثیری ندارد و لازم است با اقدامات تکمیلی سازه‌ای و حتی ساخت سدهای رزرو و با هدف کنترل سیلاب و نه با هدف ذخیره آب در این خصوص اقدام نمود.

از مهمترین اقدامات دیگر که باید در کنترل سیل در استان گلستان به‌خصوص در گرگانرود و اترک انجام داد، انحراف سیل به سمت شمال استان در اراضی مرتعی و مسیل‌های طبیعی موجود و تالاب‌های استان است که زیستگاه حیات وحش را هم غنی خواهد نمود و هم در مسیر خود باعث تغذیه آب‌خوانهای شمالی و کاهش شوری اراضی شمالی استان خواهد شد.

در انتها نیز تکمیل طرح زهکشی ۲۸۰ هزار هکتاری استان می‌تواند در موارد بحرانی مانند سیل اخیر، کمک شایانی به خروج سریع‌تر آب به سمت تالاب‌ها یا دریای خزر نماید.